Elektronik Atıkların Ekonomik Değerleri

Bu yazımıza kadar olan yazılarımızda genel olarak insan sağlığı, çevre ve elektronik atık ilişkisine değindik. Çünkü yazılarımızı tasnif ederken önem sıralamasına riayet etmeye çalışıyoruz. Yeni makalemizde ise öncekilerden farklı olarak Elektronik Atıkların Ekonomik Değerleri üzerinde durmaya çalışacağız. Elektronik atıkların ekonomik değerleri de insanlığın geleceği için çok önemli. Zira Dünya konjonktür okumaları yaptığımız zaman görüyoruz ki ekonomik değerin doğru ifade edilmesi çok şeyin gidişatını değiştirebiliyor.

Elektronik atık ve altın miktarı

Elektronik atık dediğimiz zaman değerli Dünya elementlerine ayrı bir fasıl açmak yerinde olacaktır. Bakıldığı zaman maden ve çalıştırma usulsüzlükleri, çocuk işçi çalıştırma skandalları maden sektörü içerisinde çok büyük bir çoğunlukla değerli elementlerin çıkartıldıkları maden sahalarında vuku bulmakta. Usulsüzlükler işin etik ve ahlaki boyutu. Ekonomik kısmına gelecek olursak size şöyle çarpıcı bir örnek sunabiliriz:

Dünya’da yıllık bazda ortaya çıkan elektronik atıkların (AEEE’lerin) ihtiva ettiği altın miktarı yaklaşık 300 ton kadardır. Bu rakam yine yıllık bazda madenlerde üretilen altın miktarının %1’ne denk gelmektedir.

Ham madde çıkarımı karşısında elektronik atık işlemenin avantajları

Aşağıdaki tablo çok çarpıcı. Ham madde elde etme konusunda madenciliğin kimi zaman 100 kat kimi zaman ise 200 kat daha fazla emek istediğini gözlemliyoruz. Bu da hem daha fazla zaman kaybı hem de kaynak kaybı anlamına karşılık geliyor.

E-atık geri dönüşümü Madencilik Elde edilen hammadde
2 kg atık 200 kg malzeme 1 kg Demir
13 kg atık 200 kg malzeme 1 kg Bakır
100.000 kg atık 240.000.000 kg malzeme 1 kg Altın

Yukarıdaki tabloyu bir de aşağıdaki bilgi ışığında okumaya çalışalım:

Dünya çapında ortaya çıkan elektronik atığın sadece %12’lik kısmı geri dönüşmektedir. Ülkemizde ise bu oran resmi rakamlara göre sadece %2’dir.

Yukarıdaki alıntı sitemizin ana sayfasında da yer alan global çalışmalardan elde edilmiş bir istatistik.

Elektronik Atıkların Ekonomik Değerleri

Bu bölümde iki farklı veriyi birleştirerek bir projeksiyon yapalım. Ülkemizde yıllık bazda çıkan elektronik atıklar dikkate alındığında elde edebileceğimiz demirin sadece yüzde ikisini elde edebiliyoruz. Bir başka deyişle her 100 kilo demirin 98 kilosu çöpe gidiyor istatistiklerin işaret ettiğine göre. Elbette kayıp bu rakamlardan daha azdır çünkü kayıt dışı faaliyetler çok yaygın. Yine de ölçülemeyen değer bir nevi kayıp değerdir.